حالت بحران مىرسد و يا آنكه آيا بحرانى اتفاق خواهد افتاد يا نه ؟ و آنكه چرا حالت بحران ايجاد شده و نتيجه‌اش چيست ؟ ؛ 19 ) « كتاب ايام البحران » كه در سه مقاله است و مقصود جالينوس در دو مقاله اول آن است كه اختلاف حالات بيمار را در روزهاى بحرانى از حيث شدت و ضعف معلوم دارد و آنكه در كدام روز بحران پيدا مىشود و كدام روز بحرانى پيش نمىآيد و بحران كدام روز خوش‌عاقبت و بدفرجام و بيان مطالبى در اطراف اين امر مىباشد و در مقالهء سوم علت آنكه استعداد بيمار در روزهاى بيمارى براى قبول بحران اختلاف خواهد داشت چيست ؟ ؛ 20 ) « كتاب حيلة البرء » كه در چهارده مقاله مىباشد و غرض جالينوس در اين كتاب آنست كه معلوم دارد كدام يك از بيمارىها را از راه قياس مىتوان معالجه كرد ، بعلاوه بيمارىهاى عمومى را كه شايسته توجه است ، منظور نظر خود قرار داده و معلوم مىكند چگونه بايد داروهاى مفيد هر مرضى را استنباط كرد و به كار زد و مثلهائى هم در مورد امور جزئى آورده است - شش مقاله از اين كتاب را براى مردى بنام ايارن نوشته است - در مقاله اول و دوم آن ، اصول صحيحه‌اى كه بايد علم طب را بر آن اصول پايه نهاد ، بيان نموده و اصول و پايه‌هاى خطائى را كه ارسطراطس و پيروان او گذارده بودند ، تخطئه كرده و غلط دانسته است - در چهار مقالهء ديگر طريقهء معالجه تفرق و اتصال ( زخم و جراحت ) هريك از اعضاء را شرح داده و چون ايارن وفات كرد ، جالينوس دنبالهء مقالات را قطع نمود ، تا آنكه اوجانيوس ( اوجانيانوس ) از جالينوس تقاضا كرد ، كه مقالات هشتگانه را دنبال كند و كتاب را تمام نمايد - جالينوس درخواست او را پذيرفت و هشت مقالهء ديگر را نوشت ، شش مقالهء اول از اين هشت مقاله در شرح و بيان طريقهء معالجهء اعضاى متشابهة الاجزاء مىباشد و در دو مقالهء ديگر طريقهء معالجهء اعضاى مركبه را بيان نموده است - در مقالهء اول از شش مقالهء اول انواع سوء مزاج اندامها را بيان و به صورت مثال مطلب را توضيح و تشريح نموده است ، چنان كه در مورد عوارض معده چنين كرده است - مقالهء بعد از آنكه مقالهء هشتم